Zapowiedzi

W serii Ad Fontes

Jan Szkot Eriugena

Periphyseon, ks. V

Termin wydania: sierpień 2022 r.

Tłumaczenie: Agnieszka Kijewska

Jan Szkot Eriugena, określany niejednokrotnie mianem samotnego geniusza wczesnego średniowiecza, jest twórcą niezwykle oryginalnego systemu filozoficznego, który sam określił mianem „fizjologii”, tj. nauki o naturze. W jego rozumieniu pojęcie natury obejmuje „to, co jest i co nie jest”, czyli byt i niebyt, a terminy te należy pojmować w ścisłej do siebie relacji. Eriugena podaje kilka interpretacji bytu i niebytu, z których najistotniejsze wydaje się to: bytem jest to, co jest poznawalne zmysłami bądź intelektem, niebytem zaś to, co wymyka się temu poznaniu. Całość natury (tj. byt i niebyt) podlega poczwórnemu podziałowi na naturę niestworzoną i stwarzającą (Bóg jako pierwsza przyczyna rzeczywistości), stworzoną i stwarzającą (Boże Idee), stworzoną niestwarzającą (rzeczywistość opisana czasem i przestrzenią), niestworzoną i niestwarzającą (Bóg jako cel i kres wszystkich rzeczy). (…)

W serii Biblioteka Historyczna

Mikäel Nichanian

Zniszczyć Ormian. Historia ludobójstwa

Termin wydania: sierpień 2020.

Historia XX wieku pamięta kilka aktów ludobójstwa noszących znamiona eksterminacji całych narodów. Pierwszym była zagłada Ormian rozpoczęta w 1915 r., którą autor książki Zniszczyć Ormian. Historia ludobójstwa, Mikaël Nichanian porównuje z Holokaustem. Nosiła znamiona czystek rasistowskich i religijnych, przeprowadzona została systematycznie i planowo, ofiarami byli chrześcijanie zamieszkujący Imperium Osmańskie, przede wszystkim Ormianie, ale także Grecy i Chaldejczycy. Sprzyjała jej trwająca wojna oraz młodoturecki nacjonalizm. Rzeź tureckich Ormian wiązała się także z niszczeniem i grabieżą mienia, dokonywanych w trakcie pacyfikacji przez funkcjonariuszy państwowych oraz muzułmańskich cywilów i sąsiadów ofiar. Autor, francuski historyk ormiańskiego pochodzenia, z naukową precyzją, posługując się bogatymi źródłami, relacjami i statystycznymi zestawieniami rysuje przed Czytelnikiem przerażający obraz dokonanego ludobójstwa około 1,5 mln ludzi. Turcja do dziś wypiera się tej zbrodni.

Gilbert Dahan

Intelektualiści chrześcijańscy wobec Żydów w średniowieczu

Termin wydania: sierpień 2020.

Chronologicznie monografia Gilberta Dahana, Intelektualiści chrześcijańscy wobec Żydów w średniowieczu obejmuje okres od roku 1096 (pierwsza wyprawa krzyżowa) kiedy po raz pierwszy doszło do masowych pogromów, do roku 1391, który autor przyjmuje za koniec rozkwitu judaizmu hiszpańskiego. Geograficznie praca obejmuje obszar: Włoch, Niemiec, Niderlandów, Francji, Anglii i półwyspu Iberyjskiego. Na tym obszarze wpływy Kościoła katolickiego były najsilniejsze, chrześcijaństwo krzepło, umacniały się więzi cywilizacyjne łacińskiej wspólnoty krzewione przez elity intelektualne. Treścią jest stosunek tych elit do Żydów, ulegający procesowi dynamicznej transformacji; początkowo akceptowani i traktowani w dysputach po partnersku (XII w.), później zaledwie tolerowani (XIII w.), w ostateczności potępiani i prześladowani (XIV w.). Autor, w oparciu o źródła, lokalizuje historycznie narodziny “problemu żydowskiego” w Europie Zachodniej, wskazuje gdzie powstał stereotyp Żyda jako intruza i wroga chrześcijan.

W serii Daimonion

Radosław Kuliniak, Mariusz Pandura

Jestem filozofem świata (Κόσμου φιλόσοφος έιμι).
Roman Witold Ingarden (1893-1970).
Część druga: lata 1939-1970.

Termin wydania: listopad 2020.

Druga część biografii Romana Ingardena Jestem filozofem świata (lata 1939-1970) omawia ciekawy, choć niełatwy etap w życiu filozofa. Wojna była czasem, w którym walka o przetrwanie własne i rodziny, pod dwoma okupacjami, stanowiło największe wyzwanie. Przebywał z rodziną we Lwowie, gdzie uczestniczył w tajnym nauczaniu. Po wojnie następuje zderzenie z komunistyczną rzeczywistością, walka o reaktywację ośrodków akademickich, czasopism i towarzystw filozoficznych, obrona autonomii polskiej nauki oraz dorobku szkoły Twardowskiego. Za walkę o prawdę spotkały go represje w latach 50-tych, został na kilka lat odsunięty od nauczania akademickiego.

Powstały wówczas bardzo ważne prace filozofa m. in.: Spór o istnienie świata t. I-III, Studia z estetyki t. I-III, Wykłady i dyskusje z estetyki, Z badań nad filozofią współczesną, Wstęp do fenomenologii Husserla, Wykłady z etyki i Książeczka o człowieku.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w przekonaniu o wyjątkowości dzieła i postawy filozofa, ustanowił rok 2020 Rokiem Romana Ingardena.

W serii Biblioteka Europejska

Paul Tillich

Teologia kultury

Termin wydania: sierpień 2020

Paul Tillich w książce Teologia kultury konsekwentnie ukazuje istnienie religijnego wymiaru w wielu sferach aktywności kulturowej człowieka. Omawia religię w jej relacji do egzystencjalizmu, sztuki, psychoanalizy, nauki, edukacji i polityki. Sprzeciwia się duchowemu i intelektualnemu prowincjalizmowi poprzez porównanie kultur europejskiej z amerykańską, amerykańskiej z rosyjską, wreszcie filozofii i protestantyzmu z judaizmem. Książka przedstawia najważniejsze poglądy wielkich filozofów i teologów. Jej publikacja w USA stała się naukowym wydarzeniem.

Władysław Tatarkiewicz

Dzienniki, t. II. Lata 1961–1976

Termin wydania: listopad 2021 r.

Chronologiczny zakres Dzienników Władysława Tatarkiewicza obejmuje lata 1944–1960 (tom I) oraz 1961–1976 (tom II). Tom pierwszy ukazał się w roku 2019.
Dzienniki nie są tylko zapisem filozoficznej refleksji autora lecz dokumentem historycznym, relacją pisaną na bieżąco, z dnia na dzień, przez znakomitego obserwatora i sprawozdawcę jednocześnie. Oprócz spraw codziennych związanych z trudami powojennej egzystencji, troski o rodzinę i znajomych, kontaktów towarzyskich, filozof opisuje pierwsze próby reaktywowania życia akademickiego i naukowego w nowej rzeczywistości. Na kartach Dzienników pojawiają się najwybitniejsze postaci polskich filozofów i naukowców, artystów, dziennikarzy. Notatki są lakoniczne, pisane skrótami, nazwiska i imiona zapisane inicjałami. Pierwotnie nie były przeznaczone do publikacji. Opracowanie tekstu przez zespół Profesora Radosława Kuliniaka (D. Leszczyna, M. Pandura, Ł. Ratajczak), wymagało benedyktyńskiej cierpliwości, ogromnej erudycji i znajomości kontekstu historycznego. Odkryty niedawno i wydobyty z bibliotecznych półek rękopis Dzienników, można uznać za narodowe dobro.