Zapowiedzi

W serii Ad Fontes

Jan Szkot Eriugena

Periphyseon, ks. V

Termin wydania: sierpień 2022 r.

Tłumaczenie: Agnieszka Kijewska

Jan Szkot Eriugena, określany niejednokrotnie mianem samotnego geniusza wczesnego średniowiecza, jest twórcą niezwykle oryginalnego systemu filozoficznego, który sam określił mianem „fizjologii”, tj. nauki o naturze. W jego rozumieniu pojęcie natury obejmuje „to, co jest i co nie jest”, czyli byt i niebyt, a terminy te należy pojmować w ścisłej do siebie relacji. Eriugena podaje kilka interpretacji bytu i niebytu, z których najistotniejsze wydaje się to: bytem jest to, co jest poznawalne zmysłami bądź intelektem, niebytem zaś to, co wymyka się temu poznaniu. Całość natury (tj. byt i niebyt) podlega poczwórnemu podziałowi na naturę niestworzoną i stwarzającą (Bóg jako pierwsza przyczyna rzeczywistości), stworzoną i stwarzającą (Boże Idee), stworzoną niestwarzającą (rzeczywistość opisana czasem i przestrzenią), niestworzoną i niestwarzającą (Bóg jako cel i kres wszystkich rzeczy). (…)

W serii Daimonion

Radosław Kuliniak, Mariusz Pandura

Filozofia po ciemnej stronie mocy
Krucjaty marksistów i komunistów polskich przeciwko Lwowskiej Szkole Filozoficznej
Kazimierza Twardowskiego
Część III: Ostateczne starcie

Termin wydania: listopad 2021 r.

Trzecia część Filozofii po ciemnej stronie mocy, nawiązuje do powołania przez Adama Schaffa przesiąkniętego na wskroś wytycznymi marksizmu, leninizmu i stalinizmu Instytutu Kształcenia Kadr Naukowych. Instytucja ta grupowała najbardziej wojowniczo nastawionych przedstawicieli młodego pokolenia marksistów z Leszkiem Kołakowskim, Bronisławem Baczką i Henrykiem Hollandem. Otrzymali oni zadanie zwalczania uczniów Twardowskiego. Tadeusz Kroński natomiast oddelegowany został do świato‐poglądowego szykanowania Romana Ingardena, szczególnie za napisanie Sporu o istnienie świata. Monografię kończy omówienie polemik w ramach Biblioteki Klasyków Filozofii – zwłaszcza sporu pomiędzy Kołakowskim, a Ingardenem i Dąmbską – odnoszącego się do wydania przekładu Leibniza Nowych rozważań dotyczących rozumu ludzkiego oraz wznowienia Etyki Spinozy.

W serii Biblioteka Europejska

Korespondencja Romana Witolda Ingardena z Władysławem Tatarkiewiczem

Termin wydania: październik 2021 r.

Korespondencja Romana Ingardena z Władysławem Tatarkiewiczem obejmuje około 200 listów, wcześniej niepublikowanych. Rozpoczyna się przed II wojną i trwa do śmierci Ingardena, w 1970 roku. Obaj filozofowie po odzyskaniu niepodległości, oprócz pracy akademickiej, zaangażowali się w organizację życia naukowego, aktywnie uczestniczyli w pracach Polskiego Towarzystwa Filozoficznego oraz w redagowaniu czasopism filozoficznych. Znakomita część korespondencji odnosi się do okresu po 1945 r. Opisane zostały zmagania obu filozofów z rzeczywistością Polski Ludowej, troska o odrodzenie uniwersytetów, zabiegi o możliwość publikacji i uczestniczenia w konferencjach. Zwłaszcza w lata 50-tych, po atakach marksistów, przyszłość obu filozofów stanęła pod znakiem zapytania, jednak zachowali się godnie, potrafili stawić czoła partyjnym ideologom, uznając poszukiwanie prawdy za cel filozofii. Zaangażowali się w tłumaczenie i redagowanie dzieł w Bibliotece Klasyków Filozofii. Listy ukazują życie prywatne i towarzyskie, urzekają życzliwością i przyjaźnią, która ich łączyła.

Alfred N. Whitehead

Proces i rzeczywistość. Esej kosmologiczny

Termin wydania: październik 2021 r.

Filozofia procesu, wielki projekt intelektualny Alfreda N. Whiteheada, najbardziej szczegółowo została zaprezentowana w kosmologicznym eseju „Proces i rzeczywistość”. Od czasu opublikowania w roku 1929, jest powszechnie uważany za jeden z bardziej fascynujących, ale jednocześnie trudnych do intuicyjnego uchwycenia, systemów filozoficznych XX wieku. Współautor słynnych „Principia mathematica”, logik i matematyk, filozofią spekulatywną zajął się po przejściu na emeryturę, w wieku 60 lat. Ambicją filozofa było zebranie w jedną syntezę głównych koncepcji filozoficznych i religijnych świata. Ogłoszony system metafizyczny, zwracał większą uwagę na dynamicznie rozumiane elementy rzeczywistości, których rola dotychczas była niedoceniana. Według koncepcji Whiteheada, wspomaganej przez złożoną sekwencję pojęć, znajdujące się w świecie przedmioty są organizmami, w których zachodzą permanentne procesy (filozofia organizmu). Świat jawi się jako jedność w wielości. Bóg nie jest stwórcą świata, ale świat nie może bez niego istnieć.

Władysław Tatarkiewicz

Dzienniki, t. II. Lata 1960–1977

Termin wydania: listopad 2021 r.

Chronologiczny zakres Dzienników Władysława Tatarkiewicza obejmuje lata 1944–1960 (tom I) oraz 1960–1977 (tom II). Tom pierwszy ukazał się w roku 2019.
Dzienniki nie są tylko zapisem filozoficznej refleksji autora lecz dokumentem historycznym, relacją pisaną na bieżąco, z dnia na dzień, przez znakomitego obserwatora i sprawozdawcę jednocześnie. Oprócz spraw codziennych związanych z trudami powojennej egzystencji, troski o rodzinę i znajomych, kontaktów towarzyskich, filozof opisuje pierwsze próby reaktywowania życia akademickiego i naukowego w nowej rzeczywistości. Na kartach Dzienników pojawiają się najwybitniejsze postaci polskich filozofów i naukowców, artystów, dziennikarzy. Notatki są lakoniczne, pisane skrótami, nazwiska i imiona zapisane inicjałami. Pierwotnie nie były przeznaczone do publikacji. Opracowanie tekstu przez zespół Profesora Radosława Kuliniaka (D. Leszczyna, M. Pandura, Ł. Ratajczak), wymagało benedyktyńskiej cierpliwości, ogromnej erudycji i znajomości kontekstu historycznego. Odkryty niedawno i wydobyty z bibliotecznych półek rękopis Dzienników, można uznać za narodowe dobro.